است ، خاتمه مىيابد . خاطرات را مىتوان در قالب سه بخش مجزا - و البته از نظر تحليلى به هم پيوسته - يعنى خانواده ، تجارت ، جامعه ، كه متن روايت بر مدار آن‌ها شكل گرفته است ، مورد بررسى قرار داد . خانواده حاج محمد تقى نويسنده خاطرات بازرگانى از تبريز بود ، پدرش حاج حسن جورابچى ( متولد 1255 / 1839 ) « 1 » نيز بازرگان بود ، همان‌طور كه جدش حاج رسول و پدر جدش حاج ابو القاسم ( متوفى 1210 [ 1795 ] ) « 2 » و به احتمال زياد پدر حاج ابو القاسم ، يعنى على بيگ ، نيز بازرگان بود - هرچند در خاطرات اشاره‌اى به على بيگ نشده است « 3 » . حاج محمد تقى از نظر شخصى و حرفه‌اى به نسب‌نامه‌اش مباهات مىكند و اين را هم فرض مسلم خود مىداند كه همانند آن‌ها مشغول تجارت باشد . حاج محمد تقى در 13 صفر 1285 ( 5 ژوئن 1868 ) در تبريز به دنيا آمد « 4 » . او در ميان پنج خواهر و چهار برادرش از همه بزرگ‌تر بود ؛ همه اين برادران و خواهران از يك پدر و يك مادر بودند « 5 » . نويسنده اشارات محدودى به شجره مادرى و كلا هم‌نسبان مونث خود دارد . مادرش زهرا ( كه به او با نام زهرا سلطان و حاجيه خانم هم اشاره شده است ) در 1263 [ 47 - 1846 ] ، « 6 » متولد گرديد و در

--> ( 1 ) . خاطرات ، ص 71 . حاج حسن در تاريخ 12 رمضان 1306 ( 12 مه 1889 ) براى انجام مناسب حج رهسپار مكه گرديد . ن . ك . خاطرات ، ص 75 . ( 2 ) . خاطرات ، ص 67 . ( 3 ) . در « شجره‌نامه خاندان جورابچى » ويراسته مهدى مقدم ، كه طومار منتشرنشده‌اى است به على بيك اشاره شده است . اين اثر مهدى مقدم منبع اطلاعاتى باارزشى در مورد خاندان جورابچى را تشكيل مىدهد . ( 4 ) . خاطرات ، ص 73 . ( 5 ) . خواهران و برادران محمد تقى عبارت بودند از نقى ( متولد ذى القعده 1286 [ 13 فوريه 1869 ] ، صغرا ( متولد 4 ذى القعده 1288 [ 1871 ] ) ، ربابه ( متولد 26 ذى القعده 1290 [ 15 ژانويه 1874 ] ، رضا ( متولد 5 رمضان 1294 [ 13 سپتامبر 1877 ] ) ، شفيع ( متولد محرم 1297 [ دسامبر 1879 ] ) ، فاطمه ( متولد 2 رجب 1299 [ 20 مه 1882 ] ) ، محمد باقر ( متولد 1301 [ 1886 ] ) ، رخساره ( متولد 1 محرم 1304 [ 29 سپتامبر 1886 ] ) ، و معصومه ( متولد 4 شعبان 1306 [ 5 آوريل 1889 ] ) . براى تاريخ‌ها نگاه كنيد به خاطرات ، صص 73 - 75 ؛ براى نام‌ها نگاه كنيد به مهدى مقدم ، شجره‌نامه . ( 6 ) . خاطرات ، ص 80 .